پولشویی
افرادی که مرتکب جرایم مالی مانند قاچاق مواد مخدر، پرداخت یا دریافت رشوه و جرایمی از این قبیل میشوند، پول و یا به طور کلی مالی را به دست میآورند که قانونی و مشروع نیست. بهمنظور استفاده از این پول غیرقانونی و نامشروع، لازم است عملیاتی انجام شود تا ماهیت مجرمانه آن پنهان شده و ظاهری قانونی پیدا کند. پولشويي، يعني هرگونه اقدام براي مخفي كردن يا تغيير ظاهري هويت نامشروع درآمد حاصل از فعاليتهاي مجرمانه، به گونه اي كه وانمود شود اين عوايد از منابع قانوني سرچشمه گرفته است.
بعنوان مثال: دارنده وجوه غيرقانوني و غيرمشروع براي گم كردن و پنهان ساختن منشاء اصلي ارتكاب جرم اقداماتي ميكند؛ از جمله تبديل اين وجوه به سپردههاي سرمايه گذاري به نام خود و يا ديگران، نگهداري درانواع حسابهاي خود نزد بانك، صدور حواله به نام خود يا ديگران، خريد اوراق مشاركت و سهام و اوراق بهادار و يا اموال منقول و غيرمنقول به نام خود و يا ديگران، تبديل تعهدات بانكي، به نحوي كه شناخت و تعقيب كيفري مرتكب جرم سخت و يـا نـاممكن مـيگـردد. ايـن اعمـال و مصاديق آن را پولشويي مينامند.
کارگزاریهای بورس، بهواسطه نقش واسطهگری مالی و حجم گسترده تراکنشهای روزانه، از جمله نهادهایی هستند که در معرض ریسکهای جدی پولشویی قرار دارند. مجرمان مالی ممکن است با سوءاستفاده از خدمات کارگزاری، وجوه نامشروع را از طریق خرید و فروش اوراق بهادار یا انجام معامالت صوری، وارد نظام مالی کشور کنند. در راستای حمایت و آگاهسازی مشتریان و ذینفعانی که ممکن است قربانی این جرم شوند، کلیاتی به شرح زیر در این بروشور ارائه میشود. بدیهی است موارد تصریح شده در این بروشور کلیاتی در خصوص جرم پولشویی است و اشخاص، مکلف به رعایت مقررات و در صورت لزوم کسب اطلاعاات بیشتر میباشند. جهل به قانون رافع مسئولیت نیست.
جرم پولشویی چیست؟
مطابق ماده 2 قانون مبارزه با پولشویی مصوب ۱۳۸۶، جرم پولشویی عبارت است از:
الف) تحصيل، تملك، نگهداري يا استفاده از عوايد حاصل از فعاليت هاي غيرقانوني، با علم به اينكه به طور مستقيم يا غيرمستقيم در نتيجه ارتكاب جرم به دست آمده باشد.
ب) تبدیل، مبادله یا انتقال عوایدی به منظور پنهان كردن منشا غیرقانونی آن با علم به این كه بهطور مستقیم یا غیرمستقیم ناشی از ارتكاب جرم بوده یا كمك به مرتكب به نحوی كه وی مشمول آثـار و تبعات قانونی ارتكاب آن جـرم
نگردد.
ج) اخفاء یا پنهان یا كتمان ماهیت واقعی، منشا، منبع، محل، نقل و انتقال، جابهجایی یا مالكیت عوایدی كه به طور مستقیم یا غیرمستقیم در نتیجه جرم تحصیل شده باشد.
مجازات ارتکاب جرم پولشویی چیست؟
مجازات پولشویی مستند به ماده 9 قانون مبارزه با پولشویی به شرح زیر است:
مرتكبین جرم پولشویی علاوه بر استرداد درآمد و عواید حاصل از آن مشـتمل بر اصل و منافع حاصل (و اگر موجود نباشد، مثل یا قیمت آن) به جزای نقدی به میزان یكچهارم عواید حاصل از جرم محكوم میشـوند كه باید به حساب درآمد عمومی نزد بانك مركزی جمهوری اسلامی ایران واریز گردد.
اهمیت مبارزه با پولشویی
سلامت و صلابت اقتصادی و سیاسی هر جامعهای در گرو معاملات و معادلات سالم و قانونی آن است. در عصر جهانی شدن که همه فعالیتها و سازمانها در یک سیستم کلان تکنولوژیکی و ارتباطی کار میکنند و در ذیل یک نظام کلان جهانی دست به معامله و تجارت میزنند، فعالیتهای اقتصادی با مسایل سیاسی گره خوردهاند و توسعه امور بانکداری با پیشرفت فنآوری و تکنولوژیکی پیوند ناگسستنی دارند؛ در جهانی که همهچیز بر محور ارتباطات است و فنآوری دنیا را تسخیر کرده، بیتردید میشود گفت که قاچاقبران و جنایتکاران برای سفید کردن پول سیاه خود، از شبکههای بانکی و نهادهای مالی مدرن استفاده میکنند و برای پنهان کردن داراییهای نامشروع خویش به کشورهای عقبمانده و کشورهایی با قوانین ضعیف و سست، پناه میبرند.
آثار منفی اقتصادی پولشویی بر توسعه اقتصادی را به سختی میتوان کم کرد. بر کارشناسان امر واضح است که چنین فعالیتهایی نهادهای بخش مالی را که برای رشد اقتصادی (بهویژه برای کشورهای در حال توسعه) مهم و حیاتی هستند با اضمحلال روبرو میکند و با کاهش بهرهوری در بخش حقیقی از طریق غیر بهینه کردن تخصیص منابع، تشویق فعالیتهای جنایی و فسادهای اداری، رشد اقتصادی را کاهش میدهد. همچنین پولشویی میتواند بهصورت بسیار محسوس، ترکیب تولیدات یک سیستم اقتصادی را تحتتأثیر قرار داده و در نتیجه بر بخش خارجی اقتصاد (تجارت بینالمللی و جریان سرمایه) اثر بگذارد و از این طریق توسعه اقتصادی را در بلندمدت تحت سلطه خود قرار دهد.