صندوق سرمایه‌گذاری قابل معامله در بورس (Exchange Traded Fund یا ETF) نوعی صندوق سرمایه‌گذاری است که واحدهای آن مانند سهام شرکت‌ها در بازار بورس خریدوفروش می‌شوند.

در این صندوق‌ها، سرمایه تعداد زیادی از سرمایه‌گذاران جمع‌آوری و براساس استراتژی صندوق در دارایی‌های مختلف سرمایه‌گذاری می‌شود. به این ترتیب، افراد می‌توانند بدون خرید مستقیم تک‌تک دارایی‌ها، در مجموعه‌ای از آن‌ها سرمایه‌گذاری کنند.

به زبان ساده، ETF مانند یک سبد آماده از دارایی‌های مالی است که واحدهای آن در بورس معامله می‌شود.

۱. صندوق ETF چگونه کار می‌کند؟

عملکرد این صندوق‌ها معمولاً به این شکل است:

• سرمایه‌گذاران واحدهای صندوق را خریداری می‌کنند.
• سرمایه جمع‌آوری‌شده در دارایی‌هایی مانند سهام، اوراق با درآمد ثابت یا طلا سرمایه‌گذاری می‌شود.
• ارزش دارایی‌های صندوق با توجه به تغییر قیمت دارایی‌های تشکیل‌دهنده آن تغییر می‌کند.
• سرمایه‌گذاران می‌توانند واحدهای خود را در ساعات معاملاتی بازار خریدوفروش کنند.

۲. انواع صندوق‌های سرمایه‌گذاری ETF

صندوق‌های قابل معامله براساس نوع دارایی و استراتژی سرمایه‌گذاری به چند دسته تقسیم می‌شوند:

• صندوق‌های سهامی: بخش عمده دارایی این صندوق‌ها در سهام شرکت‌های بورسی سرمایه‌گذاری می‌شود. این صندوق‌ها معمولاً برای افرادی مناسب‌ترند که توانایی پذیرش نوسانات بازار سهام را دارند.
• صندوق‌های طلا: دارایی این صندوق‌ها عمدتاً در گواهی سپرده طلا و ابزارهای مرتبط سرمایه‌گذاری می‌شود. ارزش آن‌ها می‌تواند تحت تأثیر قیمت طلا و نرخ ارز قرار گیرد.
• صندوق‌های درآمد ثابت: بخش عمده دارایی این صندوق‌ها در اوراق با درآمد ثابت و سپرده‌های بانکی سرمایه‌گذاری می‌شود. این صندوق‌ها معمولاً نوسان کمتری نسبت به صندوق‌های سهامی دارند.
• صندوق‌های شاخصی: هدف این صندوق‌ها دنبال کردن عملکرد یک شاخص مشخص بازار است؛ بنابراین ترکیب دارایی آن‌ها معمولاً براساس ساختار شاخص انتخاب می‌شود.
• صندوق‌های مختلط: این صندوق‌ها ترکیبی از سهام و اوراق با درآمد ثابت را در اختیار دارند و تلاش می‌کنند میان ریسک و بازده تعادل ایجاد کنند.

۳. مزایای صندوق‌های ETF چیست؟

سرمایه‌گذاری در صندوق‌های قابل معامله مزایای متعددی دارد:

• نقدشوندگی: امکان خریدوفروش واحدهای صندوق در ساعات معاملاتی بورس، با توجه به شرایط بازار.
• تنوع‌بخشی: سرمایه‌گذاری غیرمستقیم در مجموعه‌ای از دارایی‌ها.
• مدیریت حرفه‌ای: مدیریت دارایی‌ها توسط مدیران و متخصصان صندوق.
• دسترسی آسان: خریدوفروش واحدها از طریق سامانه معاملاتی کارگزاری؛ برای مثال مشتریان کارگزاری تأمین سرمایه نوین می‌توانند از سامانه‌های اکسیر و صحراپرو برای معامله واحدهای صندوق استفاده کنند.
• شفافیت اطلاعات: انتشار اطلاعات مربوط به ترکیب دارایی‌ها و عملکرد صندوق طبق مقررات.
• سرمایه اولیه منعطف: امکان سرمایه‌گذاری با مبالغ نسبتاً کم، بسته به قیمت هر واحد و حداقل سفارش.

۴. تفاوت صندوق ETF با صندوق‌های سرمایه‌گذاری غیرقابل معامله چیست؟

۵. چگونه صندوق ETF بخریم؟

برای خرید واحدهای صندوق قابل معامله در بورس، معمولاً باید مراحل زیر را طی کنید:

• دریافت کد بورسی و ثبت‌نام در سامانه سجام.
• افتتاح حساب در یک کارگزاری معتبر.
• بررسی صندوق‌های ETF و انتخاب صندوق متناسب با هدف سرمایه‌گذاری.
• جست‌وجوی نماد صندوق در سامانه معاملاتی کارگزاری.
• ثبت سفارش خرید و تعیین تعداد واحد موردنظر.
• بررسی دوره‌ای عملکرد و ترکیب دارایی‌های صندوق.

اگر هنوز کارگزار خود را انتخاب نکرده‌اید، می‌توانید مراحل ثبت‌نام و افتتاح حساب را به‌صورت کاملاً آنلاین و بدون مراجعه حضوری، از طریق نئوبروکر نوین انجام دهید. سامانه معاملاتی پیش‌فرض مشتریانی که از این مسیر حساب باز می‌کنند اکسیر است و در صورت تمایل به استفاده از صحراپرو، تغییر سامانه از طریق واحد آنلاین کارگزاری انجام می‌شود.

۶. هنگام انتخاب صندوق ETF به چه نکاتی توجه کنیم؟

پیش از خرید واحدهای یک صندوق، بهتر است موارد زیر را بررسی کنید:

• نوع دارایی‌ها و استراتژی سرمایه‌گذاری صندوق
• بازدهی صندوق در دوره‌های زمانی مختلف
• میزان ریسک و نوسانات قیمت
• ارزش خالص دارایی‌ها یا NAV
• حجم معاملات و میزان نقدشوندگی
• هزینه‌های مدیریت و کارمزد معاملات
• سابقه عملکرد مدیر صندوق
• فاصله قیمت معاملاتی با ارزش خالص دارایی‌ها

نکته: بازدهی گذشته صندوق تضمینی برای بازدهی آینده آن نیست. همچنین قیمت واحد ETF ممکن است در بازار بالاتر یا پایین‌تر از NAV معامله شود.

برای بررسی بهتر، می‌توانید از ابزارهای رصد بازار، تابلوخوانی، فیلترهای ورود و خروج پول، پربازدیدترین و پرمعامله‌ترین نمادها و ترکیب دارایی صندوق‌های طلا که در نئوبروکر نوین به‌صورت مرتب به‌روزرسانی می‌شوند، کمک بگیرید.

۷. آیا سرمایه‌گذاری در ETF بدون ریسک است؟

خیر. میزان ریسک به نوع صندوق و دارایی‌های آن بستگی دارد. برای مثال، صندوق سهامی ممکن است تحت تأثیر افت بازار بورس قرار بگیرد و صندوق طلا نیز با نوسانات قیمت طلا و ارز روبه‌رو شود.

بنابراین، پیش از سرمایه‌گذاری باید اهداف مالی، افق زمانی و میزان ریسک‌پذیری خود را مشخص کنید.

۸. نحوه معامله صندوق ETF در سامانه اکسیر (نمونه نماد گلدیس)

در سامانه معاملاتی اکسیر می‌توانید به‌سادگی واحدهای صندوق‌های قابل معامله را خریداری یا فروش کنید. پس از جست‌وجوی نماد موردنظر (مانند گلدیس)، پنجره ارسال سفارش باز می‌شود و می‌توانید قیمت و تعداد واحد را مشخص کرده و سفارش خرید یا فروش را ثبت کنید.

تصویر ۱: صفحه ثبت سفارش خرید نماد گلدیس در سامانه معاملات برخط اکسیر؛ در این صفحه می‌توانید قیمت، تعداد و نوع سفارش را مشخص کنید.

۹. ساعات معاملات صندوق‌های ETF به تفکیک نوع

ساعات معاملات صندوق‌های قابل معامله بسته به نوع دارایی آن‌ها متفاوت است. جدول زیر خلاصه‌ای از برنامه معاملاتی رایج را نشان می‌دهد (ممکن است در روزهای خاص یا با اطلاعیه ناظر تغییر کند):

روزهای معاملاتی معمولاً شنبه تا چهارشنبه (به‌جز تعطیلات رسمی) است. همیشه پیام‌های ناظر بازار را بررسی کنید.

۱۰. آشنایی با صندوق‌های نهال ایرانیان، ارمغان ایرانیان و گلدیس

کارگزاری تأمین سرمایه نوین مدیریت چند صندوق قابل معامله را بر عهده دارد. در ادامه با سه صندوق مهم این مجموعه آشنا می‌شویم:

صندوق نهال ایرانیان (صنهال)

وب‌سایت رسمی: sarmayefund.ir

صندوق سرمایه‌گذاری نهال ایرانیان از نوع درآمد ثابت و قابل معامله در بورس است. این صندوق عمدتاً در اوراق با درآمد ثابت و سپرده‌های بانکی سرمایه‌گذاری می‌کند و معمولاً نوسان کمی دارد. بازدهی آن از نوع رشدی است (سود به‌صورت ماهانه تقسیم نمی‌شود و در ارزش واحد منعکس می‌شود). نماد معاملاتی آن صنهال است. 

صندوق ارمغان ایرانیان (ارمغان) 

وب‌سایت رسمی: armaghanfund.ir

صندوق ارمغان ایرانیان نیز از نوع درآمد ثابت و قابل معامله است. تفاوت اصلی آن با نهال ایرانیان در این است که این صندوق معمولاً سود را به‌صورت ماهانه تقسیم می‌کند و برای کسانی که به جریان نقدی منظم نیاز دارند مناسب‌تر است. نماد معاملاتی آن ارمغان است.

صندوق گلدیس (پشتوانه طلای گلدیس نوین) 

وب‌سایت رسمی: goldisfund.ir
صندوق گلدیس از نوع صندوق طلا (مبتنی بر سپرده کالایی طلا) است و ارزش واحدهای آن عمدتاً تحت تأثیر قیمت طلا و نرخ ارز قرار دارد. این صندوق برای کسانی که می‌خواهند به‌صورت غیرمستقیم در طلا سرمایه‌گذاری کنند، گزینه مناسبی محسوب می‌شود. نماد معاملاتی آن گلدیس است.

جمع‌بندی

صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله در بورس یا ETF، ابزاری برای سرمایه‌گذاری غیرمستقیم در بازارهای مالی هستند. این صندوق‌ها امکان خرید مجموعه‌ای از دارایی‌ها را از طریق معاملات بورسی فراهم می‌کنند و می‌توانند به تنوع‌بخشی پرتفوی و مدیریت سرمایه کمک کنند.

انتخاب صندوق مناسب به نوع دارایی، میزان ریسک، بازده مورد انتظار و اهداف مالی سرمایه‌گذار بستگی دارد.

کارگزاری تأمین سرمایه نوین با توسعه بسترهای دیجیتال و تولید محتوای آموزشی، در مسیر تسهیل دسترسی سرمایه‌گذاران به خدمات بازار سرمایه و تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر حرکت می‌کند.